Wyobraź sobie, że komputery w Twojej firmie pracują na rzecz cyberprzestępców – wysyłają spam, atakują inne serwery albo wykradają dane klientów. Niemożliwe? Niestety to rzeczywistość, z którą mierzą się przedsiębiorcy na całym świecie. „Winowajcą” jest botnet – jedno z najpoważniejszych zagrożeń w cyberprzestrzeni. Czym dokładnie jest, jak go wykryć i – co najważniejsze – jak się przed nim chronić? Wyjaśniamy.
Co to botnet?
Botnet to sieć urządzeń podłączonych do internetu (komputerów, smartfonów, a nawet drukarek czy kamer), które zostały zainfekowane złośliwym oprogramowaniem i przejęte przez cyberprzestępcę. Osoba kontrolująca taką sieć (nazywana botmasterem) może zdalnie wydawać polecenia wszystkim przejętym maszynom jednocześnie. Każde z zainfekowanych urządzeń działa jak posłuszny „żołnierz” – wykonuje instrukcje bez wiedzy i zgody właściciela. Najczęściej dzieje się to „w tle.
Jak botnet może trafić na komputer czy smartfona? Najczęściej zaczyna się od pozornie niewinnej czynności – kliknięcia w zainfekowany załącznik e-mail, pobrania pliku z podejrzanej strony albo wykorzystania luki w nieaktualizowanym oprogramowaniu. Po zainfekowaniu urządzenie dołącza do sieci botnet i… czeka na rozkazy.
Czy botnet to wirus? Jak to działa?
Botnet bywa nazywany wirusem, ale to pewne uproszczenie. Sam w sobie jest raczej strukturą – siecią zainfekowanych maszyn. Natomiast złośliwe oprogramowanie, które umożliwia przejęcie kontroli nad urządzeniem, to malware, ale niekoniecznie wirus. Może to być też trojan, robak lub inny rodzaj szkodliwego kodu.
Jak działa botnet w praktyce?
Konsekwencje infekcji botnet bywają poważne – szczególnie dla firm. Może to oznaczać np.:
przeprowadzanie ataków DDoS, które mogą sparaliżować stronę internetową Twojej firmy lub Twoich kontrahentów;
masowe wysyłanie spamu i wiadomości phishingowych z firmowych adresów – co grozi trafieniem na czarne listy i utratą możliwości komunikacji mailowej z klientami;
kradzież poufnych danych – od baz klientów, przez dokumenty finansowe, po dane logowania do systemów;
instalację ransomware, czyli oprogramowania szyfrującego dane i żądającego okupu za ich odblokowanie;
wykorzystanie mocy obliczeniowej firmowych komputerów np. do „kopania” kryptowalut.
Sieci botnet potrafią działać w ukryciu przez bardzo długi czas. Zainfekowane urządzenie może wyglądać na sprawne, a jednocześnie realizować zadania zlecone przez cyberprzestępcę.
Czytaj też: Jak bezpiecznie korzystać z Internetu? 5 najważniejszych rad
Jak wykryć botneta?
Wykrycie botneta nie zawsze jest proste, bo złośliwe oprogramowanie z założenia stara się pozostać niezauważone. Są jednak sygnały, które powinny wzbudzić Twoją czujność:
- nagłe spowolnienie urządzenia – komputer działa wyraźnie wolniej, mimo że nie uruchamiasz wymagających programów;
- nietypowo wysokie zużycie transferu danych – jeśli ruch sieciowy rośnie bez widocznego powodu, urządzenie może komunikować się z serwerem kontrolującym botnet;
- podwyższone użycie procesora – stale wysokie obciążenie CPU, nawet w trybie „bezczynności", to poważny sygnał ostrzegawczy;
- wyłączający się antywirus lub zapora sieciowa – malware często próbuje dezaktywować zabezpieczenia, żeby uniknąć wykrycia;
- nieautoryzowane wysyłanie wiadomości – jeśli kontrahenci lub klienci zgłaszają podejrzane maile z Twojego adresu, warto potraktować to jako alarm.
Jak to potwierdzić? Przede wszystkim warto korzystać z aktualnego oprogramowania antywirusowego, które potrafi wykrywać znane zagrożenia typu botnet. Pomocna bywa też analiza ruchu sieciowego – narzędzia monitorujące sieć firmową pozwalają wychwycić nietypowe połączenia z nieznanymi serwerami. W przypadku większych organizacji dobrą praktyką jest regularne przeprowadzanie audytów bezpieczeństwa IT.
Jak się chronić przed botnetami na komputerach firmowych?
Usunięcie botneta z firmowej infrastruktury bywa kosztowne i czasochłonne, dlatego warto się zabezpieczyć, aby zminimalizować ryzyko infekcji. Oto zasady, o których warto pamiętać.
Sieci botnet nagminnie wykorzystują znane luki w systemach operacyjnych i aplikacjach, na które dawno wydano poprawki. Regularne aktualizacje to absolutna podstawa.
Zadbaj o to, aby każde urządzenie w firmowej sieci – także routery, drukarki i kamery – miało zmienione domyślne dane logowania, a hasła były skomplikowane i trudne do złamania.
Większość infekcji zaczyna się od błędu ludzkiego – kliknięcia podejrzanego linku lub otwarcia zainfekowanego załącznika. Świadomy zespół to jedna z najskuteczniejszych warstw ochrony.
Drukarki sieciowe, kamery, czujniki – te urządzenia często mają słabsze zabezpieczenia i bywają pomijane w firmowej polityce bezpieczeństwa. A to właśnie one stanowią łatwy cel.
E-mail to główna brama, przez którą malware trafia do firmowych sieci. Dlatego warto postawić na rozwiązanie, które oferuje zaawansowane filtry antyspamowe, ochronę przed phishingiem i spoofingiem oraz technologie takie jak SPF, DKIM i DMARC. Bezpieczna Poczta Biznesowa od NQ.pl zapewnia te zabezpieczenia w standardzie – wraz z konfigurowalnym firewallem pocztowym i kopiami zapasowymi przechowywanymi do 3 miesięcy.
Równie ważny jest bezpieczny hosting strony www. Nieaktualna strona na WordPressie czy niezabezpieczony serwer to potencjalne punkty wejścia dla złośliwego oprogramowania. Hosting od NQ.pl obejmuje m.in. ochronę WAF (Web Application Firewall), serwery LiteSpeed i automatyczne kopie zapasowe. Dzięki temu Twoja strona jest lepiej chroniona przed zagrożeniami.
Chcesz dowiedzieć się więcej o zabezpieczeniu firmowej infrastruktury przed infekcją botnet? Skontaktuj się z nami!
